Filmlerdeki Ses Efektleri / Foley Sanatçıları

Önce efekt nedir ondan bahsedelim: efekt,radyo ve televizyon yayımlarında, tiyatro oyunlarında, film seslendirmelerinde, konu gereği kullanılması, bulunması gereken seslerin doğal kaynakların dışında optik, mekanik, kimyasal vb. yollarla, yapay olarak gerçekleştirilmesi işidir.

Ses efekti terimi radyonun ilk günlerine dayanır. Televizyonun nadir bulunduğu ve tek kanallı dönemlerde büyümüş olanlarınız bilir. Radyoda eskiden “arkası yarın” adıyla yayınlanan radyo tiyatroları olurdu.Bu serilerde de hayal gücümüzü canlandıran onlarca ses efekti kullanılırdı.Öyküyü seslendiren sanatçılar bir stüdyoda ellerinde oyun teksti ve kullanılacak olan küçük çaplı, efektlere uygun malzemeler ile kayıt yaparlardı. Bunun yanısıra kayıtlı diğer seslerle de etki artırılırdı (dalga,araba vb sesleri)Radyo Tiyatrosu

Ses Efekt Yönetmeni Marvin M. Kerner  ses efektlerinin işlevini şöyle sıralamış:

-Gerçeği simüle etmek (aslına benzetmek) (örn:yıldız gemisi Atılgan’ın kapılarının açılma ve kapanma sesi. Ya da Star Wars’taki Ewoks’ların konuştuğu dil.)Ewoks

-Olmayan bir sahne ya da olaya etki eklemek amacı ile. (alkış,ayak sesleri,kapı ses vb) Bu sesleri Foley Sanatçısı adı verilen sanatçılar çeşitli alet vb kullanarak yapar.

-Yönetmenin istediği ruh halini yaratmak için. )örn:Sayko (Psycho) filminin banyo sahnesindeki vurgulu müzik gibi gerilim anlatan vurgular,ihtişamlı ya da yavaş orkestra müziği ile duygu geçişleri,yavaş,blues ritmlerle duygusal anları vurgulama )Psycho

Neden ses efektine ihtiyaç duyulur: Sinema filmlerinde mikrofonlar oyuncuların seslerini alacak şekilde fokuslanır. Nedeni ise oyun esnasında kamera,set işçileri gibi film setinde bulunan her insanın çıkarabileceği sesleri (ayak sesi,öksürme vb) geri planda tutmaktır.Bu nedenle filmde etki etmesi gereken kimi seslerin filmin mix aşamasında eklenmesi ve yaşatılması gerekir ki bu da Foley ve müzikler ile gerçekleştirilir.

Efektlerin sinemadaki önemi elbette tartışılamaz. Sesli sinema döneminin başlaması ile daha etkin kullanılan bu yöntemde başrolü oynayan Foley Sanatçılarından bahsetmek istiyorum size.

Foley adı yıllar önce bu sanatı geliştiren Jack Foley’den geliyor . Filmlerde duyduğumuz çevre seslerinin büyük bölümünü bu foley sanatçıları yapıyor ve bu iş aşağıda göreceğiniz videodaki gibi yapılıyor. Videoda izleyeceğiniz kişi  Star Wars ve Robin Hood gibi filmlerin ödüllü foley sanatçısı Gary Hecker ve sektörün en iyilerinden biri. 

Foley

Bu arada ses efektlerinin sadece sinema sektöründe ya da radyoda kullanıldığını düşünenler için biraz hayalkırıklığı biraz da şaşkınlık yaratacak bir bilgi daha vermek istiyorum. İzlediğimiz doğa belgeselleri de olduğu gibi yayınlanmıyor. Elbette bunun da bir çok sebebi var ve bunun örneklerini de aşağıdaki videoda izleyebilirsiniz: Holey Foley

Ses efektlerinin izleyicide yarattığı duygusal etkiyi düşünecek olursak bir filmin bu etkiler olmadan beğeni kazanmasının çok güç olacağı ortadadır. Bu yüzden filmlerin başarıları sadece oyuncu,yönetmen ya da konu olarak değerlendirilip ödüllendirilmez.Görüntü,ses,makyaj vb gibi alanlarda filme büyük etkiler kazandıran sanatçılar da ödüllendirilir.

Son olarak çok az bilinen Foley Sanatçılarının yaptığı işleri ve emeklerini ön plana çıkarmak amacı ile yapılmış bu kısa filmi paylaşarak yazıma son veriyorum. The Secret World Of Foley

Umarım bu küçük araştırmamı beğenirsiniz. Sanırım artık filmleri biraz daha dikkatli ve farkındalıkla izleyeceğiz :)

Sevgiler.

 

 

 

 

 

 

Yazar

Daphne (@daphne)

İlk izlediği film E.T olan bir çocuk, o günden beri uzaylıların onu almasını bekliyor.

YORUMLAR

  1. Oya (@oya)

    Yazınızı okumak ve üzerine videoları izlemek çok keyifliydi. Bundan sonra daha dikkatli dinleyeceğim filmlerdeki sesleri.

    5
    • Daphne (@daphne)

      @oya Teşekkürler Oya :)

      1
  2. ironiKarga (@ironikarga)

    Teşekkürler @daphne

    1
    • Daphne (@daphne)

      @ironikarga Ben teşekkür ederim :)

  3. aysesel (@aysesel)

    Radyo Tiyatrosunu o kadar cok severdik ki abimle arabayla uzun yolculuga cikacagimiz zaman program saatine gore ayarlardik yola cikisimizi. Oyle kapali ve kucuk bir ortamda sesler cok daha net duyuluyordu.

    4
  4. İnci (@inci-ozturk)

    Türkiye’nin dublajda dünya sıralamasında başarı oranı üst sıralardaymış.. Bu zaten çok belli.. Orijinal film izlemeyi ne kadar seviyorsam dublajlı filmi de o kadar keyifle izliyorum.. Çevremde bunu sürekli tartıştığım insanlar da var..

    4
    • Oya (@oya)

      @inci-ozturk Küçükken yabancı filmleri bu kadar çok sevdiren o güzel dublajlardı. Şu an o beğendiğim dublaj ustaları artık seslendirme yapmadıkları için yeni çıkan filmleri dublajlı izlemiyorum ama eskiden yapılmışlardakı tanıdık seslere hayranım

      2
  5. İnci (@inci-ozturk)

    Bu arada radyo tiyatrosunu yıllarca trt’de ben de çok severek dinledim.. Dublajlı filmleri sevmemin nedeni bu belki.. Bazen ekrana ya da perdeye odaklanmak yerine dinlemeyi ve başımı kaldırdığımda duyduklarımın canlanmasını seviyorum..

    4
  6. Arzu (@arzu)

    Radyo tiyatrosunun hayal gücümle oynayan zamanlarını çok özledim. Bizde bir ritüeldi, haftasonu uyanılır çocuk odamızda kahvaltı yapılır ve tiyatro dinlenirdi..tüm o sesler ve senaryo, nasıl başarıyordu gerçeklik hissi vermeyi..beni o günlere götürdü yazı

    2
    • Daphne (@daphne)

      @arzu Benim için de aynı şey geçerliydi. Akşam okuldan gelir “çocuk saati” başlar başlamaz çocuk şarkıları,çocuklar için kısa öyküler,arkası yarınları dinlerdim. Bu arada yaşlar da çıktı ortaya :)

      2
    • Arzu (@arzu)

      @daphne :))) yıllardan gurur duyarız efenim , bi o kadar emekle eşdeğer :)

      2
    • Daphne (@daphne)

      @arzu :)

      2
  7. Daphne (@daphne)

    Bu arada bilen bilir “Efektör, Korkmaz Çakar” denirdi radyo tiyatrosundan sonra. Kendisini es geçmeyelim. Dinlediğimiz efektlerin uygulayıcısı ve yönetenidir kendisi.

    3