Benim için sinema insanları yolculuğa çıkarmaktır, ama organize olmayan bir yolculuğa.

     Çingene sineması dediniz mi, Tony Gatlif’i kesinlikle tek geçerim. Emir Kustrica’nın çok duyulmuş filmi Çingeneler Zamanı‘yla, Tony Gatlif’in Gadjo Dilo‘sunu kıyaslayınca, artı değer olarak fark yaratabilecek tek şey Goran Bregovic müzikleri oluyor ki, ona bakarsanız Gadjo Dilo’nun müzikleri de şahsına münhasır, doğal, samimi ve tam arşivlik..Tony Gatlif de aslen çingeneymiş ama Fransa’da büyümüş. (asıl adı Michel Dahmani)

       Enfes bir film Gadjo Dilo. Sanki hayat akıyor ve siz gerçeğin seyircisisiniz.

Çingene kültürüne, Amerikan sinemasına dahil oldukları kadar yakındım ; renkli giysileri ve danslarından öte yabancıydım. Üst üste izlediğim başka türlü sinemalardan yola çıkarak fark ettiğim en ayrıcalıklı özellikleri, acıyı da mutluluğu da müzikle ve dans ederek selamlıyor oluşları oldu. Müzik ve dans cenazelerinde de düğünlerinde de var ve aynı şarkılar seyircisinde bile her seferinde başka duygulara sebep oluyor. 

        Konuyu açık edip senaryonun sihrini bozmaya niyetim yok, sadece Gadjo Dilo’yu çekici kılan ‘başlangıç gerekçesi’ bile kafi gelecektir meraklısına.

        Bir ses kaydından yola çıkıp, sesin sahibi olan şarkıcıyı bulmak için Fransa’dan gelen bir yabancıyla, dillerinin zerre ortaklığı olmayan ama bu yabancıyla anlaşmayı başarabilen bir çingene obasının seyrine doyulmaz hikayesini izlerken, seviyorsanız şayet 1 şişe şarap da olsun sehpanızda :) 

     Filmin doğallığına katkı sağlayan diğer bir güzellik,  başroldeki oyuncular çekim sırasında birbirlerine aşık olunca senaryoya o aşkın da eklenmesi olmuş.

       Tanınmamış bu oyuncular aklınıza kazınacaktır, diyalogsuz bakışları bile efsane.. dansları benzersiz ve efsane..

Tony Gatlif 2008 İstanbul film festivali’nde jüri üyeliği yapmak üzere Türkiye’ye geldiğinde Sulukulelileri  ziyaret etmiş. Müzikler eşliğinde Sulukulede dolaşırken “Sulukuleyi nasıl çekerdiniz?” sorusunu; “Bir aile yemek masasında oturup, çocuklarıyla yemeğini yiyor. Birden mutfak üstlerine çöküyor. Bu sahneyi çekerdim…” şeklinde yanıtlamış…

çingeneler hakkında bildiğimiz her ne varsa unutup Gadjo Dilo’yla bu kültürün renklerini tatmaya baştan başlamalı.. 

              ve söyleşilerinden Tony Gatlif alıntıları :

            – Benim hoşuma giden, duygular, yola düşmek, keşifler… Benim için sinema insanları yolculuğa çıkarmaktır, ama organize olmayan bir yolculuğa.

            – Film üzerine düşünmeye başladığımda müziği de düşünürüm. Müzik, filmin omurgasıdır, senaryoyu yazarken ve çekim mekanları saptarken eş zamanlı olarak müziği de tasarlarım.

İşte O Film

Yazar

Arzu (@arzu)

Güzel film, sinemanın peşinde koşmayanlardan kendini gizler. (Tarkovski)

YORUMLAR

  1. Ali Öz (@ali-oz)

    Sulukuleyi hiç bilmiyorsun…Çingeneleri de